Ontstaan collectie
Het Museum Henriette Polak is een jong museum. In 1975 opende het museum haar deuren voor het publiek. Het museum dankt haar naam aan een van de initiatiefnemers: mevrouw Henriette Polak Schwarz (1893-1974). Samen met de beeldend kunstenaar Joop Sjollema (1900-1990) ontwikkelde zij in de jaren zestig is een plan voor het oprichten van een nieuw museum. Henriette Polak was een gefortuneerde dame, die zich na de oorlog inzette voor het humanisme. Zo ondersteunde zij het A.H. Gerhardhuis, het eerste huis voor humanistische ouderen. In 1964 gaf het bestuur van dit ouderenhuis de opdracht aan de beeldend kunstenaar Joop Sjollema om Henriette Polak te portretteren. Tijdens de poseersessies ontstond een waardevolle vriendschap tussen Henriette Polak en Joop Sjollema. De twee vonden elkaar in de belangstelling voor de mens en voor de muziek. In deze periode behoorde Joop Sjollema tot een generatie kunstenaars waarvoor de Nederlandse musea weinig aandacht hadden. De ogen van de Nederlandse kunstwereld waren in de jaren zestig gericht op de zuiver abstracte en conceptuele kunstvormen. Sjollema en zijn vrienden hechtten echter belang aan de traditie van de modern-klassieke schilder- en beeldhouwkunst. Sjollema wist Henriette Polak te overtuigen van het hiaat in de Nederlandse museumwereld en beiden besloten een nieuw museum te realiseren. Voor dit doel richtte de twee een stichting op: de stichting Henriette Antoinette, die startte met het verzamelen van modern-klassieke kunstwerken. Een aankoopcommissie, waarin de kunstenaarsvrienden van Joop Sjollema zitting hadden, adviseerde en Henriette Polak financierde de aankopen. Na enkele jaren, aan het begin van de jaren zeventig, ging de stichting op zoek naar een onderkomen voor de museumcollectie. Deze werd gevonden in Zutphen, de geboortestad van Henriette Polak. De stichting kocht ‘De Wildeman’, een herenhuis aan de Zaadmarkt, en het daar achter gelegen middeleeuwse pakhuis aan de Rode Torenstraat. In de jaren die volgden werden de gebouwen met elkaar verbonden en ruimten verbouwd tot expositiezalen. In 1975 verkocht de stichting de collectie kunstwerken en de museumgebouwen voor een symbolisch bedrag aan de Gemeente Zutphen en daarmee werd het Museum Henriette Polak een feit.

Henriette Polak overleed in april 1974 en heeft de opening van ‘haar’ museum niet meer meegemaakt. Joop Sjollema heeft bij zijn overlijden in 1990 een groot deel van zijn oeuvre nagelaten aan het museum.